Blog — SAP & Dijital Dönüşüm Yazıları

TL;DR

Dunning (hatırlatma/ihtar), SAP FI-AR modülünde vadesi geçmiş müşteri alacaklarını otomatik olarak takip eden ve artan şiddette bildirim üreten süreçtir. F150 t-kodu ile çalıştırılır; OBB8'de yapılandırılan dunning prosedürleri kaç aşamada ve hangi koşullarda hatırlatma gönderileceğini belirler. FBMP ile her müşterinin dunning geçmişi izlenebilir; S/4HANA'da FSCM Collections Management ile tahsilat süreci daha ileri düzeye taşınabilir.

SAP Dunning Nedir? FI-AR'daki Yeri

SAP FI-AR (Alacak Yönetimi) modülü, satış sürecinin finansal tarafını yürütür: müşteri faturalarının muhasebeleştirilmesi, tahsilat takibi ve gecikme yönetimi. Dunning bu döngünün son aşamasıdır — ödeme yapılmamış kalemlerin otomatik bildirim mekanizması.

SAP her müşteri hesabına bir dunning prosedürü atar. Prosedür; kaç dunning seviyesi olduğunu (örn. 1-4), her seviyenin kaç gün gecikmeden sonra tetikleneceğini ve hangi form ya da e-posta şablonunun kullanılacağını tanımlar.

**Temel dunning bileşenleri:**

| Bileşen | Açıklama | T-Kodu |

|---|---|---|

| Dunning Prosedürü | Seviye sayısı, gecikme günleri, faiz tanımı | OBB8 |

| Dunning Alanı | Birden fazla dunning akışı için opsiyonel bölüm | OB61 |

| Dunning Geçmişi | Müşteri kaleminin hangi seviyede olduğu | FBMP |

| Dunning Çalıştır | Otomatik tarama ve çıktı üretimi | F150 |

| Faiz Hesaplama | Gecikme faizinin dunning'e dahil edilmesi | OB82 / F.24 |

Dunning, müşteri açık kalemlerini (open items) tarar; vadesi geçmiş tutarlar yapılandırılan kurallara göre sıradaki dunning seviyesine yükseltilir. Her çalıştırmada hem yazılı bildirim hem de muhasebe geçmişi güncellemesi gerçekleşir.

SAP Dunning Yapılandırması: OBB8, OB61 ve FBMP

Dunning yapılandırması birkaç katmandan oluşur. Danışmanın sırayla tamamlaması gereken adımlar şöyledir.

**1. Dunning Prosedürü — OBB8**

OBB8'de yeni bir dunning prosedürü oluşturulur. Her prosedür için tanımlanması gerekenler:

**Dunning interval (gün):** İki ardışık dunning çalıştırması arasındaki minimum süre (genellikle 7-14 gün)
**Days in arrears (minimum):** Kalemin ilk dunning seviyesine girmesi için gerekli minimum gecikme (örn. 5 gün)
**Interest indicator:** Dunning mektubuna gecikme faizi hesaplanacaksa kullanılır
**Minimum amounts:** Dunning'in tetiklenmesi için tutarda minimum eşik

Her dunning seviyesi için ayrıca şunlar belirlenir: gecikme gün sayısı, kullanılacak form adı (Smartform veya Adobe Form), baskı parametresi veya e-posta çıktısı.

**Örnek prosedür yapısı (4 seviye):**

| Seviye | Gecikme Günü | Ton |

|---|---|---|

| 1 | 15 | Nazik hatırlatma |

| 2 | 30 | Ödeme talebi |

| 3 | 45 | Son ihtarname |

| 4 | 60 | Hukuki süreç bildirimi |

**2. Dunning Alanı — OB61**

Büyük şirketlerde farklı departmanlar veya bölgeler için ayrı dunning alanları tanımlanabilir. Her alan ayrı mektup çıktısı üretebilir. Tek dunning alanı kullanmak da mümkündür; bu durumda OB61 basit kalır.

**3. Müşteri Hesabında Dunning Prosedürü Atama**

FD02 (müşteri hesabı değiştirme) → Şirket Kodu Verileri → Yazışmalar sekmesi → Dunning prosedürü alanına ilgili kod girilir. Bu atama yapılmadıysa F150 o müşteriyi tamamen atlar.

**4. Dunning Kilitleri — FBMP**

Belirli kalemlerin dunning kapsamı dışına alınması gerektiğinde FBMP veya FB02 üzerinden bireysel açık kalemler kilitlenebilir. Kilit kodu olarak "A" (do not dun) veya prosedüre özel kodlar kullanılır. İtiraz altındaki faturalar ve müzakere süreçleri için bu mekanizma kritiktir.

F150 ile Dunning Çalıştırma: Adım Adım

F150, dunning sürecinin operasyonel t-kodudur. İki aşamalı bir süreç yürütür: önce tarama (schedule), ardından çıktı (print/send).

**Adım 1 — Dunning Run parametreleri:**

F150 açıldığında bir Dunning Run Date ve Identification (referans) girilir. Temel parametreler: şirket kodu, dunning tarihi, belge tarih aralığı ve müşteri/satıcı hesap kapsamı.

**Adım 2 — Tarama başlatma:**

"Start" butonu ile tarama başlar. SAP tüm açık kalemleri tarar, yapılandırılan prosedüre göre hangi müşterilerin hangi seviyede dunning alacağını hesaplar.

**Adım 3 — Dunning listesi / Ön izleme:**

"Dunning List" butonu ile üretilecek mektupların listesi görüntülenir. Gönderilmeden önce gözden geçirilir; hatalı kalemler F150 ekranından veya FBMP üzerinden kilitlenebilir.

**Adım 4 — Çıktı üretimi:**

"Print" çalıştırılır. Form çıktıları üretilir; e-posta kanalı yapılandırılmışsa (SCOT/BCS) otomatik gönderim gerçekleşir. Her müşteri hesabının dunning geçmişi güncellenir.

**Kritik nokta — Dunning date etkisi:**

F150'de girilen Dunning Date ile son çalıştırma tarihi karşılaştırılır; dunning interval'ı geçmemişse ilgili müşteriler tekrar dunninge girmez. Bu kural gereksiz mükerrer mektup gönderimini engeller.

**Türkiye özelleştirme notları:**

Türkiye projelerinde standart SAP dunning mektubu çoğu zaman yasal ihtarname standardını karşılamaz. Smartform veya Adobe Form'da Türkçe ihtarname formatı (noter/avukat onaylı metin), KDV dahil/hariç tutar ayrımı, IBAN ödeme bilgileri ve vade farkı hesaplama entegrasyonu özelleştirilmesi gerekir.

S/4HANA'da Dunning: FSCM ve Fiori Entegrasyonu

S/4HANA ile birlikte SAP dunning sürecine iki önemli katman eklenmiştir: FSCM Collections Management ve Fiori tabanlı AR işlemleri.

**FSCM Collections Management:**

FSCM-COL, dunning'in ötesine geçen proaktif tahsilat sürecini yönetir. Dunning sadece bildirim üretirken FSCM-COL, müşterilere atanan tahsilat uzmanı (collector) kavramını ve worklist yönetimini devreye sokar.

**FDM_COLLECTION_WORKLIST:** Tahsilat uzmanının öncelikli müşteri listesi
**Promise to Pay:** Müşteri bir ödeme sözü verdiyse sisteme kaydedilir; söz tutulmazsa otomatik eskalasyon yapılır
**Customer Contact:** Her telefon görüşmesi veya e-posta FSCM içinde loglanabilir
**Tahsilat stratejisi:** Yüksek riskli müşteriler uzman takibine alınır, düşük riskli müşteriler otomatik dunning akışında kalır

**Fiori uygulamaları (S/4HANA):**

**Manage Dunning:** Dunning run başlatma ve izleme
**Customer Balance:** Müşteri açık kalem analizi
**Overdue Receivables:** Gecikmiş alacaklar özet dashboard'u

OBB8 ve F150 konfigürasyonları ECC'den S/4HANA'ya değişmeden taşınır. S/4HANA yeni Fiori arayüzü ve FSCM entegrasyonunu ekler; mevcut dunning prosedürlerinin yeniden yapılandırılması gerekmez.

SSS — Sıkça Sorulan Sorular

**SAP dunning ile F150 arasındaki fark nedir?**

Dunning, vadesi geçmiş alacaklar için otomatik hatırlatma sürecinin genel adıdır. F150 ise bu süreci çalıştıran spesifik t-kodudur. F150 çalıştırıldığında dunning prosedürü devreye girer ve uygun kalemler için çıktı üretilir.

**Bir müşteri için dunning nasıl durdurulur?**

FD02 ile müşteri hesabında dunning prosedürü alanı temizlenebilir veya dunning block aktif edilir. Bireysel kalemler için FBMP veya FB02 üzerinden kilit kodu atanabilir.

**Dunning faiz hesaplaması nasıl çalışır?**

OBB8'de dunning prosedürüne faiz göstergesi (interest indicator) atanır. OB82 ve OBV1 ile faiz oranları tanımlanır. F.24 t-kodu ile bağımsız faiz hesaplama da çalıştırılabilir.

**F150 çalıştırıldığında muhasebe kaydı oluşur mu?**

Standart dunning mektubu üretimi muhasebe belgesi oluşturmaz; yalnızca dunning geçmişi güncellenir. Hatırlatma ücreti (dunning fee) faturalandırılacaksa ek FI-AR konfigürasyonu gerekir.

**ECC dunning yapılandırması S/4HANA'da geçerli mi?**

Evet. OBB8, OB61, FD02 atamaları ve F150 S/4HANA'da aynı şekilde çalışır. S/4HANA Fiori uygulamaları ve FSCM entegrasyonunu ekler; dunning prosedürlerinin yeniden yazılması gerekmez.

---

*CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık — [İletişim ve danışmanlık talebi için](/iletisim)*

SAP Dunning Nedir? F150 ile Alacak Takibi Rehberi