SAP e-İrsaliye Nedir? Elektronik İrsaliye Rehberi

TL;DR

e-İrsaliye, Türkiye'de Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından zorunlu kılınan elektronik sevk belgesidir; mal taşıması öncesinde veya sırasında oluşturulması gerekir. SAP'ta e-irsaliye süreci ağırlıklı olarak SD modülünün çıkış teslimatı (VL01N/VL02N) akışıyla entegre çalışır; teslimat belgesi UBL-TR formatında GİB'in web servislerine iletilir. Belirli ciro eşiklerini geçen tüm mükellefler için zorunlu olan e-irsaliye, kâğıt irsaliyenin yerini aldığından mal hareketini izleyen SAP süreçlerinin yeniden yapılandırılması gerekebilir.

e-İrsaliye Nedir ve Kimler Kullanmak Zorunda?

e-İrsaliye, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 230. maddesi kapsamında düzenlenen kâğıt irsaliyenin elektronik biçimidir. GİB, uygulamayı 2017 yılında belirli sektörlerden başlatmış; kapsamı yayımlanan tebliğlerle aşamalı olarak genişletmiştir.

Bugün e-irsaliye zorunluluğu şu koşullarda doğmaktadır:

e-İrsaliye'nin kâğıt irsaliyeden temel farkı: belge GİB'in portalı veya onaylı entegratör aracılığıyla elektronik olarak hazırlanır, mali mühürle imzalanır ve mal yüklenmeden önce GİB onayına sunulur. GİB onay zarf numarasını (ETTN — Electronic Transmittal Tracking Number) geri döndürür; bu numara alınmadan sevkiyat başlatılamaz.

Teknik format gereklilikleri:

SAP'ta e-İrsaliye Süreci: SD ve MM Modülleri

SAP'ta e-irsaliye iki temel senaryoda oluşturulur: SD (müşteriye satış teslimatı) ve MM (stok transferi veya şirketlerarası sevkiyat).

**Senaryo 1 — SD: Müşteriye Mal Teslimatı**

Standart SAP SD akışı şu şekilde işler:

1. Satış siparişi oluşturulur (VA01)

2. Çıkış teslimatı oluşturulur (VL01N) — teslimat belgesi hazırlanır

3. Mal çıkışı işlenir (VL02N → PGI — Post Goods Issue)

4. e-İrsaliye çıktı tipi tetiklenir; UBL-TR XML teslimat verisinden üretilir

5. Entegrasyon katmanı (SAP CPI, PI/PO veya GİB onaylı ISV) XML'i GİB web servisine gönderir

6. GİB ETTN numarasını geri döndürür; belge SAP'ta imzalanıp arşivlenir

Bu süreçte kritik SAP nesneleri:

| T-Kodu | İşlev |

|---|---|

| VL01N | Çıkış teslimatı oluşturma |

| VL02N | Teslimatı işleme ve mal çıkışı |

| VL06O | Outbound delivery monitörü |

| NACE | Çıktı tipi (output type) yapılandırması |

| V/30 | Çıktı belirleme prosedürü |

**Senaryo 2 — MM: Stok Transferi ve Şirketlerarası Sevkiyat**

Fabrikalar arası veya şirketlerarası mal hareketlerinde e-irsaliye MM akışıyla tetiklenir: Stok Transfer Emri (STO) oluşturulur; bu emre bağlı çıkış teslimatı hazırlanır; mal çıkışı yapıldığında çıktı tipi e-irsaliye sürecini başlatır. GİB'e gönderim ve ETTN alımı SD senaryosuyla aynıdır.

SAP'ın Türkiye Lokalizasyon Paketi (SAP Localization Hub for Turkey) veya GİB onaylı özel entegratörler her iki senaryoyu tek çatı altında yönetir.

T-Kodları, Yapılandırma ve GİB Entegrasyonu

| T-Kodu | İşlev |

|---|---|

| VL01N | Çıkış teslimatı oluşturma |

| VL02N | Teslimat işleme ve mal çıkışı |

| VL06O | Outbound delivery monitörü |

| NACE | Çıktı tipi ve erişim dizisi tanımı |

| V/30 | Çıktı belirleme prosedürü |

| VD02 / BP | Müşteri Business Partner — vergi alanları |

| WE20 | IDoc partner profili (EDI senaryolarında) |

**Business Partner Vergi Alanları**

e-İrsaliyenin doğru oluşturulabilmesi için müşterinin SAP'taki vergi bilgileri eksiksiz olmalıdır:

Bu alanlar BP t-koduyla (veya XD01/XD02) Türkiye lokalizasyon sekmesi altında güncellenir. Eksik ya da hatalı vergi bilgisi, e-irsaliye oluşturmada hata vererek teslimat sürecini bloke eder.

**GİB Entegrasyon Mimarisi**

SAP ile GİB arasındaki entegrasyon üç yaklaşımla kurulur:

1. **GİB Onaylı Özel Entegratör (ISV):** Entegratör SAP'a plugin veya middleware olarak entegre olur; çıktı tipi tetiklendiğinde UBL-TR XML üretip GİB'e iletir ve ETTN'yi SAP belgesine geri yazar. Orta ölçekli şirketlerde en yaygın yöntemdir.

2. **SAP PI/PO veya SAP CPI:** SAP'ın entegrasyon platformu üzerinden GİB web servisleri için iFlow geliştirilir; halihazırda SAP Integration Suite kullanan kuruluşlar için uygundur.

3. **SAP Localization Hub for Turkey:** SAP'ın resmi Türkiye yerelleştirme paketi; e-irsaliye, e-fatura ve e-defter fonksiyonlarını SAP S/4HANA ile tam entegre olarak sunar.

Sık Sorulan Sorular

**e-İrsaliye zorunluluğu ne zaman başladı?**

GİB, e-irsaliye uygulamasını 2017 yılında başlatmış; zorunlu kapsama dahil edilen mükellef gruplarını sonraki tebliğlerle genişletmiştir. Günümüzde e-fatura mükellefleri otomatik olarak e-irsaliye kapsamındadır.

**e-İrsaliye olmadan mal sevkiyatı yapılabilir mi?**

Hayır. Zorunlu mükellefler için e-irsaliye, mal yüklenmeden önce GİB onayına sunulmalı ve ETTN alınmalıdır. Onaysız sevkiyat idari para cezasına yol açar.

**e-İrsaliye ile e-Fatura arasındaki fark nedir?**

e-Fatura ticari işlemi belgeleyen finansal belgedir; e-İrsaliye ise malın fiziksel hareketini belgeleyen lojistik belgedir. SAP'ta e-fatura fatura çıktısından (VF01/VF02), e-irsaliye ise çıkış teslimatından (VL01N/VL02N) tetiklenir.

**SAP'ta e-irsaliye için standart bir çözüm var mı?**

SAP'ın Türkiye Lokalizasyon Paketi (Localization Hub for Turkey) e-irsaliyeyi yerel olarak destekler. Birçok şirket ek esneklik ve maliyet avantajı için GİB onaylı ISV çözümlerini tercih etmektedir. Doğru seçim SAP sürümüne, mevcut altyapıya ve bütçeye göre değişir.

**e-İrsaliye belgeleri ne kadar süre saklanmalıdır?**

Vergi Usul Kanunu gereği 5 yıl saklanması zorunludur. SAP ILM (Information Lifecycle Management), ArchiveLink veya ISV arşiv modülleri bu yasal gerekliliği karşılamak için kullanılır.

---

CONSULANT, SAP Türkiye lokalizasyonu, e-irsaliye entegrasyonu ve GİB uyum projelerinde uçtan uca danışmanlık hizmeti sunar. [Bizimle iletişime geçin](/iletisim).

**CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık**