SAP İç Sipariş (Internal Order) Nedir?

TL;DR

SAP İç Sipariş (Internal Order / Innenauftrag), maliyet merkezi yapısına uymayan geçici veya proje bazlı maliyetleri izlemek için SAP CO modülünün kullandığı bir maliyet nesnesidir. Bir pazarlama etkinliği, araç bakımı ya da küçük yatırım gibi belirli bir amaç için yapılan harcamaları toplar ve dönem sonunda maliyet merkezine, WBS elementine veya sabit kıymete kapatır (settlement). S/4HANA'da iç sipariş kullanımı devam etmektedir.

SAP İç Sipariş Nedir? Ne Zaman Kullanılır?

SAP İç Sipariş, belirli bir iş etkinliği, üretim dışı proje veya geçici faaliyet için oluşan maliyetleri ayrı izlemek amacıyla kullanılan CO nesnesidir. Maliyet merkezi kalıcı bir organizasyon birimini (departman, fabrika, bölüm) temsil ederken; iç sipariş belirli bir amaca yönelik, süresi dolduğunda kapatılabilen geçici bir maliyet kapıdır.

Tipik kullanım senaryoları şunlardır:

**Etkinlik ve Kampanya Maliyetleri:** Bir fuar katılımı, ürün lansmanı veya yıl sonu organizasyonu için yapılan tüm harcamalar tek bir iç siparişe toplanır. Etkinlik sonunda bu maliyet, ilgili maliyet merkezine kapatılır.

**Araç ve Ekipman Bakımı:** Belirli bir makinenin revizyonu için yapılan işçilik, malzeme ve dış hizmet maliyetleri ayrı izlenir. Bakım tamamlandığında maliyet doğrudan gider hesaplarına veya sabit kıymete settlement edilir.

**Küçük Yatırımlar (Yatırım Siparişleri):** İnşaat veya montaj aşamasında olan yatırımlar için maliyet biriktirilir; varlık aktif hale geldiğinde AS01 t-kodu ile oluşturulan sabit kıymete devredilir.

**Araştırma ve Geliştirme Projeleri:** WBS kullanımının fazla karmaşık olduğu küçük Ar-Ge faaliyetleri için iç sipariş yeterli bir takip nesnesi sağlar.

İç Sipariş Türleri: Gerçek, İstatistiksel, Yatırım

SAP'ta üç temel iç sipariş türü vardır; her birinin davranışı ve muhasebe etkisi birbirinden farklıdır.

**Gerçek İç Sipariş (Real Order):** Masraflar birincil maliyet nesnesi olarak iç siparişe kaydedilir. Maliyet merkezi ilgisiz kalır. Dönem sonunda settlement koştuğunuzda (KO88) maliyetler belirlenen alıcı nesneye aktarılır. Finansal etkisi olan asıl kullanım şeklidir.

**İstatistiksel İç Sipariş (Statistical Order):** Masraflar hem gerçek alıcıya (maliyet merkezi) hem de istatistiksel olarak bu siparişe işlenir. Maliyet merkezinin işleyişini bozmadan ek bir raporlama boyutu sağlar. Settlement'a gerek yoktur. Raporlama ve takip amaçlı kullanılır.

**Yatırım Siparişleri (Investment Orders):** Aktifleştirilecek yatırım harcamalarını toplamak için kullanılır. IM (Investment Management) modülü ile entegre çalışır. Yatırım tamamlandığında maliyetler AuC (Assets under Construction) veya nihai sabit kıymete devredilir.

**Sipariş Türü (Order Type):** Her iç sipariş, SPRO'da yapılandırılan bir sipariş türüne bağlıdır. Sipariş türü; numaralandırma aralığını, settlement profilini ve bütçe profilini belirler. KOT2_OPA t-kodu ile sipariş türleri yönetilir.

İç Sipariş Yaşam Döngüsü: KO01'den KO88'e

İç sipariş, belirli bir yaşam döngüsü içinde hareket eder ve her aşamanın kendine özgü t-kodu vardır.

**Oluşturma — KO01:** KO01 t-kodu ile yeni iç sipariş açılır. Sipariş türü, sorumlu maliyet merkezi, başlangıç/bitiş tarihi ve açıklama girilir. Bütçe gerekiyorsa KO22 t-kodu ile bütçe tahsisi yapılır.

**Fiili Maliyet Kaydı:** İç sipariş numarası, satın alma siparişlerine (ME21N), seyahat giderlerine (PR05), faturalara (FB60) veya CATS zaman kayıtlarına ek muhasebe nesnesi olarak girilir. Böylece tüm giderler sipariş bazında toplanır.

**İzleme — KO03/KOB2:** KO03 ile sipariş detayları, KOB2 ile fiili/planlı maliyet karşılaştırması görüntülenir. S4HANA'da Fiori uygulamaları (Internal Order Analysis) bu işlemleri görselleştirir.

**Kapatma — KO88 (Settlement):** KO88 t-kodu ile bireysel sipariş, KO8G ile toplu settlement koşturulur. Settlement profili, maliyetlerin hangi oranda hangi alıcıya (maliyet merkezi, WBS, sabit kıymet, GL hesabı) aktarılacağını tanımlar.

**Kapatma Statüsü — CLSD:** Tüm maliyetler settlement edildikten sonra sipariş CLSD (Closed) statüsüne çekilir. Bu noktadan sonra yeni maliyet girişi yapılamaz. KO02 t-kodu ile statü yönetimi gerçekleştirilir.

Maliyet Merkezi ve WBS Elementi ile Karşılaştırması

Üç maliyet nesnesi arasında seçim yaparken işin niteliği belirleyici olur.

**Maliyet Merkezi:** Kalıcı organizasyon birimi. Üretim hattı, İK departmanı, satış bölgesi gibi sürekli faaliyetler için kullanılır. Genel giderlerin dönemsel izlenmesi için uygundur.

**İç Sipariş:** Geçici veya tek seferlik faaliyet. Etkinlikler, bakım işleri, küçük yatırımlar. Basit yapı, hızlı oluşturma ve kapatma. WBS'e göre daha az konfigürasyon gerektirir.

**WBS Elementi:** Karmaşık, çok aşamalı, uzun soluklu projeler. SAP PS modülüyle çalışır. Proje hiyerarşisi, takvim yönetimi ve aşamalar gerektiren durumlar için tercih edilir.

Pratik kural olarak: süresi 6 aydan kısa, basit maliyet takibi yeterliyse iç sipariş; birden fazla aşama, kaynak planlaması ve WBS hiyerarşisi gerekiyorsa proje sistemi (PS) kullanılır.

Sık Sorulan Sorular

**SAP iç sipariş ile maliyet merkezi arasındaki temel fark nedir?**

Maliyet merkezi, sürekli ve kalıcı bir organizasyon biriminin maliyetlerini izler (departman, fabrika). İç sipariş ise belirli bir amaç için geçici olarak açılır ve iş tamamlandığında kapatılır. Maliyet merkezi silinmez, iç sipariş CLSD statüsüne çekilerek devre dışı bırakılır.

**İstatistiksel iç sipariş ne zaman kullanılmalıdır?**

Maliyet merkezinin gerçek muhasebe nesnesi olmaya devam etmesini istediğinizde, ancak belirli giderleri ek bir boyutta raporlamak istediğinizde istatistiksel sipariş kullanılır. Örneğin IT departmanı maliyet merkezine gelen harcamaları proje bazında da izlemek istiyorsanız, istatistiksel iç sipariş maliyet merkezi kaydını etkilemeden ek takip sağlar.

**Settlement (KO88) yapılmazsa ne olur?**

Settlement yapılmazsa maliyetler iç siparişte askıda kalır ve dönem kapanış kontrolleri uyarı verir. CO-FI uyumu bozulabilir; aynı zamanda raporlamada maliyetler nihai alıcıya aktarılmadığından yönetim muhasebesi raporları yanıltıcı olur.

**S/4HANA'da iç sipariş kullanımı değişti mi?**

S/4HANA'da iç sipariş kullanımı temelden değişmemiştir; aynı t-kodları ve settlement mantığı geçerliliğini korur. Bununla birlikte Fiori tabanlı uygulamalar (Manage Internal Orders, Internal Order Analysis) izleme ve raporlamayı kolaylaştırmaktadır. S/4HANA'da Universal Journal (ACDOCA) sayesinde CO ve FI verileri tek tabloda tutulur, bu da iç sipariş raporlarının gerçek zamanlı olmasını sağlar.

**Bütçe yönetimi iç siparişle nasıl yapılır?**

KO22 t-kodu ile iç siparişe bütçe tanımlanır. Availability Control etkinleştirilirse bütçe aşımında sistem uyarı verir veya girişi engeller. Bütçe tüketim raporları KOB3 ile görüntülenir. Büyük yatırım bütçeleri için IM (Investment Management) modülüyle entegre çalışılması önerilir.

**CONSULANT iç sipariş yapılandırmasında nasıl destek sağlar?**

CONSULANT; sipariş türü tasarımı, settlement profili konfigürasyonu, bütçe yönetimi kurulumu ve S/4HANA'ya geçişte iç sipariş veri migrasyonu konularında danışmanlık hizmeti vermektedir. Projenizi değerlendirmek için [iletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık