SAP Koşul Tekniği Nedir? Fiyatlandırma Rehberi

TL;DR

SAP Koşul Tekniği (Condition Technique), fiyat, indirim, vergi ve hesap belirleme gibi iş kurallarının standart bir çerçevede tanımlandığı, depolandığı ve otomatik olarak uygulandığı çapraz modül bir mimaridir. SD fiyatlandırması (V/08), MM satın alma şemaları (M/08) ve FI vergi belirleme (OBQ3) bu çerçevenin üzerine inşa edilmiştir. Beş yapı taşı — koşul tablosu, erişim sırası, koşul tipi, hesaplama prosedürü ve koşul kaydı — birlikte çalışarak her işleme doğru fiyatı ve vergiyi otomatik atar.

SAP Koşul Tekniği Nedir? Temel Kavramlar

SAP'ta fiyat, indirim, vergi veya navlun gibi bir değer nasıl belirlenir? Cevap her zaman aynı mimariyle verilir: koşul tekniği. Farklı modüllerde farklı isimlerle anılır — SD'de fiyatlandırma prosedürü, MM'de satın alma şeması, FI'da vergi prosedürü — ancak çalışma mantığı tektir.

Koşul tekniğinin temel sorusu şudur: "Bu işlemde hangi müşteriye, hangi malzeme için, hangi tarihte, hangi miktarda ne kadar fiyat veya vergi uygulanacak?" Bu sorunun cevabı beş katmanlı bir yapıyla sistem tarafından otomatik olarak hesaplanır.

**Modüller ve kullanım alanları:**

| Modül | Kullanım Alanı | Temel T-Kodlar |

|---|---|---|

| SD | Satış fiyatlandırması, indirim, ek maliyet | V/06, V/08, VK11 |

| MM | Satın alma fiyatı, gümrük, navlun | M/06, M/08, MEK1 |

| FI-TX | Vergi tipi belirleme, vergi kodu | OBQ1, OBQ3, FTXP |

| FI | Otomatik hesap belirleme (OBYC) | OB40, OBCN |

Bu ortak mimari sayesinde bir SD danışmanı öğrendiği yapıyı MM veya FI'da da tanıyabilir. Prensip değişmez; yalnızca tablo ve alan isimleri değişir.

Koşul Tekniğinin Beş Yapı Taşı

Koşul tekniğini anlamak için beş bileşeni sırayla kavramak gerekir. Bunlar hiyerarşik bir ilişki içindedir: her bileşen bir üsttekine hizmet eder.

**1. Koşul Tablosu (Condition Table)**

Bir koşul kaydının hangi anahtar alanlara göre aranacağını tanımlar. Örneğin "Müşteri + Malzeme" kombinasyonu için ayrı bir fiyat tutulacaksa bu kombinasyon bir koşul tablosunda tanımlıdır. SD'de V/03 ile koşul tabloları görüntülenir; standart tablolar 1-999 arasında, müşteri tabloları 501-999 arasında numaralandırılır.

Koşul tabloları veritabanında A tablosu olarak saklanır (örn. KONP, KONH, A305).

**2. Erişim Sırası (Access Sequence)**

Sistem, bir koşul kaydını ararken hangi tablolara hangi sırayla bakacağını erişim sırasından öğrenir. Erişim sırası, birden fazla koşul tablosunu öncelik sırasına dizer: önce en spesifik kombinasyona (müşteri + malzeme) bak, bulamazsan daha genel kombinasyona (fiyat listesi + para birimi) bak, yine bulamazsan malzeme grubuna bak.

SD'de erişim sıraları V/07 ile görüntülenir. "Exclusive" işareti aktifse ilk bulunan kayıtta arama durur; aktif değilse arama devam eder ve bulunan tüm kayıtlar prosedürde kullanılabilir.

**3. Koşul Tipi (Condition Type)**

Fiyat, indirim, vergi veya navlun gibi her bir fiyatlandırma unsurunun adıdır. Koşul tipine erişim sırası atanır ve bu sayede hangi tablolarda arama yapılacağı belirlenir.

**SD koşul tipi örnekleri:**

| Koşul Tipi | Açıklama | Hesaplama |

|---|---|---|

| PR00 | Standart satış fiyatı | Miktar başına tutar |

| K007 | Müşteri indirimi (%) | Yüzde |

| KF00 | Navlun ücreti | Sabit tutar |

| MWST | Çıktı KDV | Yüzde |

| SKTO | Nakit iskontosu | Yüzde |

V/06 ile koşul tiplerinin tanımı görüntülenir: hesaplama türü (yüzde, tutar, miktar), koşulun eksi mi artı mı çalışacağı, manuel mi otomatik mi girildiği ve fatura üzerinde görünüp görünmeyeceği buradan belirlenir.

**4. Hesaplama Prosedürü (Pricing Procedure / Calculation Schema)**

Koşul tiplerinin sıralı listesidir. Her adıma "From" ve "To" referansları, alt toplamlar (subtotals) ve koşul formülleri (VOFM) eklenebilir. Prosedür, fiyatın adım adım nasıl hesaplanacağını tanımlar.

SD'de V/08 ile fiyatlandırma prosedürleri görüntülenir. Prosedür satış organizasyonu + dağıtım kanalı + müşteri fiyatlandırma prosedürü kombinasyonuna OVKK ile atanır.

**5. Koşul Kaydı (Condition Record)**

Gerçek değerin depolandığı tablodur. Koşul tablosundaki anahtar kombinasyonu için belirli bir değer, geçerlilik tarihi, para birimi ve hesaplama ölçeği saklanır. SD'de VK11 ile yeni kayıt girilir, VK12 ile değiştirilir, VK13 ile görüntülenir.

**Örnek VK11 girişi:**

SD Fiyatlandırma Prosedürü: V/06, V/08 ve VK11

SD fiyatlandırması koşul tekniğinin en kapsamlı kullanımıdır. Bir satış siparişi (VA01) kaydedildiğinde SAP, müşteriye ve ürüne atanmış fiyatlandırma prosedürünü bulur ve prosedürdeki her adım için sırayla koşul tablarını tarayarak kaydı arar.

**Fiyatlandırma prosedürü atama zinciri:**

1. Satış org. + Dağıtım kanalı → Satış alanı

2. Müşteri ana verisindeki "Müşteri fiyatlandırma prosedürü" (FD02 → Satış verileri)

3. Belge türüne atanmış "Belge fiyatlandırma prosedürü"

4. Bu üç değer OVKK'de hangi prosedürle eşleşiyorsa o prosedür siparişe uygulanır

**Fiyatlandırma analizini okumak — V/LD ve VA02:**

Bir satış siparişindeki fiyatlandırma detayına VA02 → kalem → Koşullar sekmesinden ulaşılır. "Analiz" butonu her koşul tipinin hangi kayıttan değer aldığını veya neden kayıt bulunamadığını gösterir. Bu ekran danışmanların en sık kullandığı hata ayıklama aracıdır.

**Ölçek (Scale) fiyatlandırması:**

VK11'de koşul kaydına ölçek tipi atanabilir: miktara göre kademeli fiyat (100 adete kadar 10 TL, 101+ adette 9 TL) veya değer ölçeği. Ölçek tipi V/06'da koşul tipinin tanımında belirlenir.

**Türkiye KDV ve Özel Tüketim Vergisi:**

Türkiye projelerinde MWST (çıktı KDV) ve JR1/JR2 gibi ÖTV koşul tipleri SD prosedürüne eklenir. Koşul tipinin hesap anahtarı (MWS, EX1) OB40 üzerinden GL hesabına bağlanır. Türkiye lokalizasyonu ayrıca TURK vergi prosedürü üzerine inşa edilmiş J1T* serisi t-kodları ile çalışır.

FI Vergi Belirleme ve MM Satın Alma Şemaları

**FI Vergi Belirleme — OBQ3 ve FTXP**

FI'da vergi belirleme de aynı koşul tekniği mimarisini kullanır. TAXD, TAXTR veya lokalizasyon bazlı prosedürler (OBQ3) koşul tiplerinden oluşur. Türkiye için tipik prosedür TAXTR'dır.

Bir FI belgesi kaydedildiğinde (FB01, MIRO) sistem FTXP'deki vergi kodundan yola çıkarak koşul kayıtlarını tarar ve vergi tutarını hesaplayarak otomatik olarak GL hesabına gönderir.

**MM Satın Alma Şeması — M/06 ve M/08**

MM'deki koşul tekniği de aynı prensiple çalışır ancak tablo isimleri farklıdır:

Bir satın alma siparişi (ME21N) oluşturulduğunda sistem OMH1'deki atamadan şemayı bulur; her adım için MEK1'de girilen tedarikçi + malzeme kayıtlarını tarar ve net fiyatı hesaplar.

**Koşul tekniği ve OBYC bağlantısı:**

MM'de navlun gibi hesap anahtarı taşıyan koşul tipleri OBYC ile GL hesaplarına bağlanır. Bu şekilde mal girişi muhasebeleştirildiğinde navlun, gümrük ve diğer maliyet unsurları ilgili hesaplara otomatik dağıtılır. Bu mimari, koşul tekniğinin sadece fiyat hesaplama değil aynı zamanda muhasebe entegrasyonu için de temel olduğunu gösterir.

SSS — Sıkça Sorulan Sorular

**SAP koşul tekniği hangi modüllerde kullanılır?**

SD (satış fiyatlandırması), MM (satın alma şeması), FI-TX (vergi belirleme) ve FI (otomatik hesap belirleme) modüllerinin tamamında kullanılır. Temel mimari aynıdır; yalnızca tablo ve t-kod isimleri farklıdır.

**Koşul kaydı bulunamadığında ne olur?**

Fiyatlandırma prosedüründe koşul tipi "zorunlu" (R) işaretliyse kayıt bulunamadığında satış siparişi kayıt edilemez ve hata verir. "İsteğe bağlı" işaretliyse o adım atlanır. VK11'de geçerli bir kayıt oluşturularak veya erişim sırası genişletilerek sorun çözülür.

**V/06 ile VK11 arasındaki fark nedir?**

V/06 koşul tipini tanımlar (kurallar, hesaplama yöntemi, hesap anahtarı). VK11 ise o tip için gerçek değerleri (koşul kaydı) girer. V/06 yapısal konfigürasyondur; VK11 master veri girişidir.

**Fiyatlandırma prosedürüne yeni koşul tipi nasıl eklenir?**

V/08'de ilgili prosedür açılır, yeni satır eklenir: adım numarası, koşul tipi, From/To referansları ve alt toplam parametresi girilir. OVKK'de prosedür ataması değiştirilmez; yeni tip otomatik olarak çalışmaya başlar. Yeni tip için VK11'de koşul kaydı girilmesi gerekir.

**FTXP'de vergi kodu oluştururken dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?**

Vergi kodu her şirket kodu için ayrı tanımlanmaz; vergi prosedürü (TAXTR) düzeyinde tanımlanır. OB40'ta hesap anahtarını GL hesabına bağlamak ve FI01'de banka master verisindeki vergi göstergesini doğru atamak kritik adımlardır. Türkiye projelerinde KDV oranı değişikliklerinde FTXP'de yeni vergi kodu oluşturulması, eski kodun pasife alınması standart yaklaşımdır.

---

*CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık — [İletişim ve danışmanlık talebi için](/iletisim)*