SAP MRP Nedir? Malzeme İhtiyaç Planlaması Rehberi

TL;DR

SAP MRP (Material Requirements Planning — Malzeme İhtiyaç Planlaması), üretim ve satın alma ihtiyaçlarını otomatik hesaplayan SAP PP modülünün çekirdeğidir. Satış siparişleri, bağımsız planlama gereksinimleri ve mevcut stok verilerinden yola çıkarak üretim emirleri ve satın alma talepleri önerir. MD01 veya MDBT t-koduyla çalıştırılan MRP, temin sürelerini, lot boyutlarını ve planlama stratejilerini dikkate alarak fabrikadaki tüm seviye bağımlı gereksinimleri (BOM patlaması) hesaplar.

SAP MRP Mimarisi: Girdiler, Hesaplama ve Çıktılar

MRP hesaplaması üç temel veri grubunu birleştirir:

**1. Talep Verileri (Demand Elements)**

| Talep Unsuru | Kaynak | SAP Kodu |

|---|---|---|

| Planlama Bağımsız Gereksinimleri (PIR) | Satış tahmini | MD61 |

| Müşteri Siparişleri | SD-PP entegrasyonu | VA01 |

| Bağımlı Gereksinimler | BOM patlaması | Otomatik |

| Güvenlik Stoku | Malzeme master'ı | MM02 |

**2. Arz Verileri (Supply Elements)**

| Arz Unsuru | Açıklama |

|---|---|

| Mevcut Stok | Fiili ambar stoğu |

| Satın Alma Siparişleri | Onaylı PO'lar |

| Üretim Emirleri | Açık üretim emirleri |

| Planlı Emirler | MRP'nin önerisi |

| Satın Alma Talepleri | MRP'nin satın alma önerisi |

**3. Malzeme Master Parametreleri**

MRP tipi (MRP type), lot boyutu prosedürü (lot sizing procedure), güvenlik stoku, yeniden sipariş noktası ve temin süresi malzeme master'ının MRP 1–4 görünümlerinde tanımlanır. Bu parametreler MRP'nin her malzeme için nasıl plan yapacağını belirler.

MRP çalıştırıldığında sistem şu hesaplamayı yapar:

**Net Gereksinim = Brüt Gereksinim − Kullanılabilir Stok − Açık Siparişler**

Net gereksinim pozitifse sistem lot boyutu prosedürüne göre planlı emir (planned order) veya satın alma talebi (purchase requisition) önerir.

MRP Tipleri ve Planlama Stratejileri

**MRP Tipleri:**

| MRP Tipi | Ad | Kullanım |

|---|---|---|

| PD | MRP (standart) | Üretim ve satın alma planlaması |

| VB | Yeniden sipariş noktası (manuel) | Stok tabanlı planlama |

| VM | Yeniden sipariş noktası (otomatik) | Tüketim tabanlı otomatik sipariş noktası |

| VV | Tahmin tabanlı planlama | Geçmiş tüketim tahmininden gelen ihtiyaç |

| M0 | Ana Üretim Planlaması (MPS) | Kritik malzemeler için ayrı çalıştırma |

**Planlama Stratejileri (Planning Strategies):**

Planlama stratejisi, müşteri siparişinin stoğa mı yoksa üretime mi karşı kapatılacağını belirler. OPPS t-koduyla yapılandırılır.

| Strateji | Ad | Senaryо |

|---|---|---|

| 10 | Stoka Üretim (Make-to-Stock) | Standart ürünler, tahminden üretim |

| 20 | Siparişe Üretim (Make-to-Order) | Özel ürünler, maliyet ayrımı kritik |

| 40 | Son Montajlı Planlama | Yarı mamul stoğu, son montaj siparişe |

| 50 | Montajsız Planlama | Bileşen stoğu, montaj siparişe |

| 70 | Montaj Düzeyinde Planlama | Konfigüre edilebilir ürünler (VC ile) |

**PIR Tüketimi (Consumption):**

10 numaralı stratejide müşteri siparişi geldiğinde PIR (planlama bağımsız gereksinimi) tüketilir; böylece aynı talep iki kez sayılmaz. Tüketim modu (backward/forward), malzeme master'ında tanımlanır.

MRP Çalıştırma: T-Kodlar ve Yöntemler

**MD01 — Fabrika Bazında MRP:**

Tüm fabrika (plant) için MRP çalıştırır. Parametreler: fabrika, MRP tarihi, işleme anahtarı (processing key). İşleme anahtarları:

| Anahtar | Ad | Açıklama |

|---|---|---|

| NETCH | Net Değişim (Net Change) | Yalnızca değişen malzemeleri planlar |

| NETPL | Net Değişim (Planlama Ufku) | Planlama ufku içindeki değişimleri planlar |

| NEUPL | Yeniden Planlama (Regenerative) | Tüm malzemeleri sıfırdan planlar |

**MDBT — Arka Planda MRP:**

Üretim ortamında en yaygın kullanılan yöntemdir. İş saatleri dışında (gece batch job) çalıştırılır. SM36/SM37 t-kodlarıyla zamanlanır. MDBT, MD01 ile aynı parametreleri alır ancak kullanıcı arayüzü yerine arka planda çalışır.

**MD02 — Tekil Malzeme MRP:**

Tek bir malzeme için, tüm BOM seviyeleri dahil, MRP çalıştırır. Test ve analiz amaçlı kullanılır. Üretim sistemi için tercih edilmez.

**MD04 — Stok/Gereksinim Listesi:**

MRP'nin ürettiği planlı emirleri, satın alma taleplerini ve gereksinimleri zaman boyutunda görselleştirir. Planlama sonuçlarının analizi için en önemli t-kodudur. MD05 ise MRP listesini (son çalıştırma sonuçlarını) gösterir.

Önemli t-kodlar özeti:

| T-Kodu | İşlev |

|---|---|

| MD01 | Fabrika MRP çalıştırma |

| MD02 | Tekil malzeme MRP |

| MD03 | Tek seviye tekil malzeme |

| MD04 | Stok/gereksinim listesi |

| MD05 | MRP liste görüntüleme |

| MD06 | Kolektif MRP liste |

| MD11 | Planlı emir oluşturma |

| MD44 | İnteraktif tekil planlama |

| MD61 | PIR girişi |

| MD62 | PIR değiştirme |

| MDBT | Arka plan MRP çalıştırma |

| OMDQ | MRP yapılandırması |

Lot Boyutlama, Temin Süreleri ve İstisna Mesajları

**Lot Boyutlama Prosedürleri:**

MRP'nin net gereksinimden üretim/satın alma miktarını nasıl hesaplayacağını belirler.

| Kod | Ad | Açıklama |

|---|---|---|

| EX | Tam lot (Exact lot) | Net gereksinim kadar üret/al |

| FX | Sabit lot | Her zaman sabit miktar |

| HB | Tamamlama seviyesi | Maksimum stok seviyesine tamamla |

| ZB | Dönemsel lot | Dönem içindeki tüm gereksinimleri topla |

| MB | Aylık lot | Aylık toplam gereksinim |

| TB | Günlük lot | Günlük gereksinim |

**Temin Süreleri:**

MRP, tüm temin sürelerini geriye doğru (backward scheduling) hesaplayarak planlı emirlerin açılma tarihini bulur. Başlangıç tarihi geçmişte kalıyorsa "today's date" kullanılır ve istisna mesajı oluşur.

**İstisna Mesajları (Exception Messages):**

MD04 ekranında renk kodlu uyarılardır:

| Mesaj | Anlam |

|---|---|

| 10 | Planlı emir açılış tarihi geçmişte |

| 15 | Açık üretim emri bitiş tarihi kritik |

| 20 | Yeniden planlama öneri: daha erken |

| 25 | Yeniden planlama öneri: daha geç |

| 30 | Sipariş iptal edilebilir (fazla stok) |

| 61 | Güvenlik stoku altına düşüldü |

Planlama ufku (planning time fence / PTF) içindeki emirler MRP tarafından otomatik değiştirilmez; bu alandaki değişiklikler planlayıcının manüel onayını gerektirir.

SSS

**SAP MRP ile MPS arasındaki fark nedir?**

MPS (Ana Üretim Planlaması, M0 tipi), kritik ve yüksek değerli malzemeler için ayrı, kontrollü bir planlama çalıştırması sağlar. MPS çalıştırmasında yalnızca MPS kalemleri planlanır; bunların alt bileşenleri standart MRP'ye bırakılır. Bu sayede fabrika müdürleri kilit malzemelerin planını izole edebilir.

**NETCH ve NEUPL arasında hangisi tercih edilmeli?**

Üretim ortamlarında NETCH (net değişim) tercih edilir; yalnızca son MRP çalıştırmasından bu yana değişen malzemeleri hesaplar, bu nedenle çok daha hızlıdır. NEUPL (yeniden planlama) ise veri tutarsızlığı şüphesi olduğunda veya ilk go-live sonrasında bir kez çalıştırılır.

**Planlı emir ile üretim emri arasındaki fark nedir?**

Planlı emir (planned order) MRP'nin otomatik oluşturduğu öneridir; bağlayıcı değildir. Planlayıcı MD11/MD12 veya MD04 üzerinden planlı emri üretim emrine (production order, CO01) veya satın alma talebine dönüştürür. Üretim emri maliyetleri gerçek tutar üzerinden takip edilir.

**SAP S/4HANA'da MRP nasıl değişti?**

S/4HANA ile birlikte **MRP Live** devreye girdi. HANA in-memory veritabanı sayesinde geleneksel MDBT'den 10–50 kat daha hızlı çalışır. /SAPAPO/MRPLIVE t-koduyla başlatılır. Aynı zamanda SAP IBP (Integrated Business Planning) ile entegre talep tahmini ve MRP senkronizasyonu mümkündür.

**Güvenlik stoku MRP hesaplamasını nasıl etkiler?**

Güvenlik stoku (safety stock) brüt gereksinim hesaplamasına eklenir; net gereksinim hesaplanırken mevcut stoktan düşülmez. Yani MRP, güvenlik stokunu her zaman korunması gereken minimum stok olarak görür ve bu seviyenin altına düşmemek için erken sipariş önerir.

---

**CONSULANT**, SAP PP-MRP kurulumu ve optimizasyonunda deneyimli ekibiyle yanınızda: planlama stratejisi seçimi, lot boyutlama yapılandırması, MRP Live geçişi ve S/4HANA üretim planlama projeleri. [İletişime geçin →](/iletisim)

*CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık*