SAP Parti Yönetimi Nedir? Batch Management Rehberi

TL;DR

SAP Parti Yönetimi (Batch Management), aynı malzemeden üretilen ya da satın alınan farklı üretim lotlarını (partilerini) ayrı ayrı takip eden MM/QM/PP entegre bir yapıdır. İlaç, gıda, kimya ve otomotiv gibi sektörlerde raf ömrü, kalite durumu ve son kullanma tarihine göre stok yönetimini mümkün kılar. Temel araçlar: MSC1N (parti oluşturma), OMCT (aktivasyon), COB1 (arama stratejisi) ve CL01/CT04 (sınıflandırma sistemi).

SAP Parti Yönetimi Nedir? Temel Kavramlar

Bir üretim tesisi aynı malzemeyi birden fazla kez üretir ya da farklı tedarikçilerden aynı hammaddeyi alır. Bu lotların her birinin kalite özellikleri, üretim tarihi ve son kullanma tarihi farklı olabilir. SAP Parti Yönetimi bu farklılıkları sistem seviyesinde kayıt altına alarak stok hareketlerini, kalite kontrolünü ve depo çıkışlarını lot bazında yönetmeyi sağlar.

Parti (batch), teknik olarak üç boyutlu bir anahtar yapısıyla tanımlanır:

| Alan | Açıklama | Örnek |

|---|---|---|

| Malzeme Numarası | Partinin ait olduğu malzeme | MAT-001 |

| Parti Numarası | Lota atanan benzersiz numara | 2024050001 |

| Parti Seviyesi | Malzeme, Müşteri+Malzeme veya Tesis | Tesis seviyesi |

**Parti zorunluluğu neden olur?**

Bazı sektörlerde yasal zorunluluk vardır: ilaçta GMP (İyi Üretim Uygulamaları), gıdada geri çağırma (recall) takibi, kimyada tehlikeli madde yönetimi. SAP'ta malzeme ana verisinde (MM02) "Genel/Tesis" sekmesinde "Parti Yönetimi" onay kutusu aktif edildiğinde o malzeme için tüm stok hareketleri parti numarası zorunlu hale gelir.

**Hangi sektörler kullanır?**

Yapılandırma: OMCT, MSC1N ve Parti Seviyesi

Parti yönetiminin doğru çalışması için üç yapılandırma adımı kritiktir: aktivasyon, seviye seçimi ve parti oluşturma.

**1. Parti Yönetimini Aktive Etme — OMCT**

OMCT t-kodu, malzeme tipi bazında parti yönetimini aktive eder. Burada ayrıca partilerin hangi seviyede tutulacağı belirlenir:

| Seviye | Açıklama | Kullanım |

|---|---|---|

| Malzeme | Tüm tesislerde aynı parti numarası paylaşılır | Küresel tutarlılık gerektiğinde |

| Tesis (Plant) | Parti numaraları tesis bazında bağımsızdır | Farklı tesislerde aynı no kullanılabilir |

| Müşteri+Malzeme | Müşteriye özel lot takibi | Kozmetik, özel üretim |

S/4HANA ile birlikte varsayılan seviye **tesis (plant) seviyesi** olarak değişmiştir. ECC'den S/4HANA'ya geçişte mevcut parti seviyeleri kontrol edilmeli ve gerekirse migrasyon planlanmalıdır.

**2. Parti Numarası Atama — İç ve Dış Numara**

Parti numaraları iki şekilde atanabilir:

Mal girişi sırasında (MIGO → 101 hareketi) "Parti" alanı aktif olduğunda hem otomatik hem manuel numara mümkündür. Ayrıca tedarikçi lot numarasını ayrıca saklamak için satın alma bilgi kaydında "Tedarikçi Parti Numarası" alanı kullanılır.

**3. Parti Oluşturma ve Ana Veri — MSC1N**

MSC1N t-kodu ile bir partinin ana verisi manuel olarak oluşturulur. Buraya girilecek temel alanlar:

MSC2N ile mevcut parti güncellenir, MSC3N ile görüntülenir. MB56 ile parti bazında stok bakiyeleri listelenir.

Sınıflandırma Sistemi: CL01 ve CT04

SAP'ta parti yönetiminin gücü büyük ölçüde sınıflandırma sisteminden gelir. Her partiye kalite değerleri, fiziksel özellikler veya sertifikasyon bilgileri eklenebilir; bu değerler daha sonra arama stratejilerinde ve kalite kararlarında kullanılabilir.

**Sınıf Oluşturma — CL01**

Parti sınıfları, sınıf tipi **023** altında oluşturulur. Örneğin "KIMYASAL_PARTI" isimli bir sınıf oluşturulur ve bu sınıfa ait özellikler (characteristics) atanır.

**Özellik Tanımlama — CT04**

CT04 ile partiyi tanımlayacak özellikler oluşturulur:

| Özellik Adı | Değer Türü | Örnek |

|---|---|---|

| SAFIYET | Sayısal (%) | 99.5 |

| RENK | Karakter | ŞEFFAF |

| SON_KULLANMA | Tarih | 31.12.2027 |

| MUAYENE_SONUC | Karakter | GEÇTİ / KALDI |

Bu özellikler MSC1N'de parti oluşturulurken veya QM muayene sonuçları aktarılırken otomatik olarak doldurulabilir. ABAP ile "batch classification update" user exit'leri (MIGO, PP order confirmation) sayesinde sınıflandırma değerleri süreç otomatik güncellenir.

**Sınıf Ataması:**

Malzeme ana verisine CL20N ile sınıf atanır. Bu atama sayesinde o malzeme için oluşturulan her partiye otomatik olarak aynı sınıf ve özellikler devralınır.

FEFO, FIFO ve Batch Search Strategy: COB1

Parti yönetiminin en kritik bileşenlerinden biri **arama stratejisi (batch search strategy)**'dir. Bu strateji, depodan çıkış yapılacağında hangi partinin önce çıkacağını belirler.

**Arama Stratejisi Tipleri:**

| Strateji | Açıklama | T-Kod |

|---|---|---|

| FEFO | First Expired, First Out — en yakın sonlanacak önce | COB1 |

| FIFO | First In, First Out — en eski giren önce çıkar | COB1 |

| LIFO | Last In, First Out — en son giren önce çıkar | COB1 |

| Müşteri Tanımlı | Sınıflandırma değerlerine göre | COB1 / VLMOVE |

**COB1 ile Arama Stratejisi Tanımı:**

COB1'de "arama strateji şeması" oluşturulur ve bu şemaya arama adımları eklenir. Her adım bir sınıflandırma özelliği veya parti durumu filtresi tanımlar. Örneğin:

1. Adım: Son kullanma tarihi en yakın olan seç

2. Adım: Kalite durumu "Serbest" olanları tercih et

3. Adım: Miktar yeterliliğini kontrol et

Bu şema VP01 ile malzeme+tesis kombinasyonuna atanır. Satış siparişi oluşturulduğunda (VA01) veya transfer emri (LT0A) açıldığında SAP bu strateji çerçevesinde parti önerisi yapar.

**WM/EWM Entegrasyonu:**

EWM (Extended Warehouse Management) kullanılıyorsa parti arama stratejisi EWM tarafında bağımsız olarak da yapılandırılabilir. SAP EWM, depo içindeki bin lokasyonlarına kadar partition bazlı FEFO uygulaması yapabilir; bu da ECC/MM seviyesindeki stratejiden daha granüler bir kontroldür.

QM ve PP Entegrasyonu: Karantina, Muayene ve Parti Kararı

Parti yönetiminin gerçek değeri QM (Kalite Yönetimi) modülüyle birlikte ortaya çıkar. Bir mal girişinde SAP otomatik olarak muayene lot (inspection lot) açabilir ve bu lot tamamlanana kadar parti "Karantinada" kalır.

**Mal Girişi → QM Entegrasyonu:**

1. MIGO ile 101 hareketi yapılır, parti QM01 veya muayene tipi "01" ile muayeneye gönderilir

2. Kalite teknisyeni QA32 t-kodunda muayene sonuçlarını girer

3. Kullanım kararı (usage decision) verilir: QA11 → Parti serbest bırakılır ya da reddedilir

4. Sınıflandırma değerleri QM sonuçlarından parti ana verisine otomatik aktarılır

**PP Üretim Emirleri ve Parti Takibi:**

PP üretim emirlerinde hem girdi bileşenlerinin (hammadde) hem de çıktının (mamul) parti numaraları kayıt altına alınır. Bu yapı sayesinde bir mamul partisinin hangi hammadde partisinden üretildiği izlenebilir — **geri izlenebilirlik (traceability)** raporu MB56 veya özel ABAP raporları ile çıkarılır.

**Recall senaryosu:**

Bir hammadde partisi sorunlu çıktığında MB56 ile o partiden üretilen tüm mamul partileri listelenir. MSCG ile bu partilerin durumu toplu olarak "Engelli" yapılır ve sevkiyat otomatik olarak bloke edilir.

SSS

**SAP'ta parti yönetimi zorunlu mu?**

Hayır, zorunlu değildir. Malzeme ana verisinde aktive edilir. Ancak GMP, ISO veya yasal zorunluluğu olan sektörlerde fiilen zorunludur. Aktive edildikten sonra geri almak veri karmaşıklığı yaratır, bu nedenle karar dikkatli verilmelidir.

**FEFO stratejisi nasıl aktive edilir?**

OMGN veya OMGZ üzerinde depo yönetimi ayarlarında FEFO onay kutusu aktive edilir, ardından COB1'de strateji şeması oluşturulup VP01 ile malzemeye atanır. WM kullanılıyorsa depo numarası ve depolama tipi bazında da FEFO ayarı yapılır.

**Parti silmek mümkün mün?**

Stok bakiyesi sıfır ve bağlı belge yoksa MSC2N üzerinden "silme işareti" (deletion flag) konulabilir. Fiili silme ARCHIV programı ile yapılır; üretimde stok hareketi geçmiş parti verileri yasal nedenlerle tutulur.

**S/4HANA'da parti yönetiminde ne değişti?**

S/4HANA ile birlikte MCHB tablosu yerine MATDOC/MSEG yapısı kullanılır. Batch Management artık varsayılan olarak tesis (plant) seviyesindedir. Fiori uygulamaları (Manage Batches) ECC'deki MSC* t-kodlarının yerini alır. MRP Live da parti yönetimi destekler.

**Parti arama stratejisi çalışmazsa ne yapılır?**

VP01'de strateji atamasını kontrol edin. COB1'de arama adımlarını doğrulayın. Parti sınıflandırma değerlerinin doğru girildiğinden emin olun. ABAP'ta BAdI BATCH_SEARCH_ALGO ile özel algoritma geliştirilebilir.

---

**SAP Parti Yönetimi konusunda danışmanlık veya uygulama desteği almak ister misiniz?**

[CONSULANT ile iletişime geçin](/iletisim) — SAP MM, QM ve PP süreçlerinizde parti yönetimi yapılandırması, sınıflandırma sistemi kurulumu ve FEFO/FIFO stratejisi implementasyonu konularında destek sağlıyoruz.

**CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık**