SAP SD Nedir? Satış ve Dağıtım Modülü Rehberi

TL;DR

SAP SD (Sales and Distribution), SAP ERP'nin satış siparişlerini, teslimatları ve faturaları yöneten modülüdür. Müşteri teklif talebinden gelir muhasebe kaydına uzanan Order-to-Cash (O2C) sürecinin tamamını kapsar. SAP FI ile entegrasyonu aracılığıyla satış belgelerinden oluşturulan faturalar doğrudan muhasebeleşir; SD fiyatlandırma yapısı, KDV ve şirket iskontolarını otomatik hesaplar.

SAP SD Nedir ve Ne İşe Yarar?

SAP SD (Sales and Distribution — Satış ve Dağıtım), SAP ERP ve SAP S/4HANA platformunun müşteriye yönelik ticari işlemleri yönettiği temel modülüdür. Lojistik zincirinin çıkış noktasıdır: ürün veya hizmet satış siparişiyle başlayan süreç, teslimat ve faturalamayla tamamlanarak SAP FI'da gelir kaydına dönüşür.

SAP SD'nin kapsamı üç ana süreçle tanımlanır:

SAP SD'nin teknik çerçevesini üç temel kavram oluşturur: **Satış alanı** (Satış organizasyonu + Dağıtım kanalı + Bölüm), **müşteri master verisi** (satış görünümü, ödeme koşulları, vergi sınıfı) ve **malzeme master verisi** (SD görünümleri, satış birimi, kâr merkezi ataması).

SAP SD'nin Temel Alt Modülleri ve T-Kodları

SAP SD, birbiriyle sıkı entegre çalışan birkaç alt modülden oluşur:

**Satış (Sales — VA01, VA02, VA03):**

Satış siparişleri `VA01` ile oluşturulur. Sipariş türü (standart sipariş OR, iade RE gibi) iş sürecini belirler. Her sipariş satırında malzeme, miktar, fiyat, teslimat tarihi ve kâr merkezi bilgisi bulunur. `VA05` açık siparişleri listeler; `VA14L` teslimat bloke listesidir.

**Fiyatlandırma (Pricing — VK11, VK12):**

SAP SD'nin fiyatlandırma motoru koşul tekniğiyle (condition technique) çalışır. Fiyat, iskonto, ek ücret ve vergi her biri ayrı koşul türü (condition type) olarak tanımlanır: PR00 liste fiyatı, K007 müşteri iskontosu, MWST KDV hesaplamasıdır. `VK11` ile fiyat kayıtları oluşturulur; `VK13` mevcut kayıtları görüntüler. Fiyatlandırma prosedürü satış organizasyonu, dağıtım kanalı ve müşteri grubuna göre belirlenir.

**Teslimat (Delivery — VL01N, VL02N, VL10):**

Satış siparişinden teslimat belgesi `VL01N` veya `VL10` toplu teslimat oluşturma ile yaratılır. Teslimat belgesi depo işlemlerini (picking — malzeme toplanması) ve `VL02N` sonunda çıkış malı (Goods Issue — GI) hareketini tetikler. GI, stoku düşürür ve paralel MM hareketi oluşturur; bu hareket SAP FI'da COGS (satılan malın maliyeti) kaydı oluşturmak için gereklidir.

**Faturalama (Billing — VF01, VF04, VF05):**

Teslimat belgesi üzerinden fatura `VF01` ile oluşturulur. Fatura oluşturulduğu anda SAP FI'ya aktarım gerçekleşir: müşteri alacağı (FI-AR) debite edilir, gelir hesabı kredite edilir. `VF04` fatura birikimini (billing due list) toplu işler. Fatura iptali `VF11` ile kredi notu oluşturur.

**İade ve Şikayet Yönetimi:**

Müşteri iadesi OR türü yerine RE (returns) sipariş türüyle işlenir. İade teslimatı `VL01N` ile yaratılır, mal kabulü (Goods Return) yapılır, ardından kredi notu faturası oluşturulur.

SAP SD ile FI, MM ve PP Entegrasyonu

SAP SD diğer modüllerle sıkı entegrasyon içindedir; bu entegrasyonu anlamak uygulama süreçlerinde kritik önem taşır.

**SD-FI Entegrasyonu:**

Fatura oluşturulduğunda SAP SD, FI'da otomatik muhasebe belgesi oluşturur. Hangi GL hesabının debite/kredite edileceği hesap belirleme (account determination — VKOA t-kodu) yapılandırmasıyla kontrol edilir. Gelir hesabı, müşteri vergi sınıfı, ürün hesap grubu ve koşul türü kombinasyonuna göre otomatik seçilir. Çıkış malı (Goods Issue) hareketi de eş zamanlı olarak MM-FI entegrasyonu üzerinden COGS girişi oluşturur. SD-FI entegrasyonu bozulursa faturalar muhasebeleşmez — bu durum `VF02` fatura düzeltme ekranında hata olarak görünür.

**SD-MM Entegrasyonu:**

Satış siparişi üzerine stok rezervasyonu (availability check — ATP — Available-to-Promise) yapılır. Teslimat belgesi Goods Issue tetiklendiğinde MM hareket türü 601 devreye girer. Üçüncü taraf sipariş (third-party order) senaryosunda SD siparişi doğrudan tedarikçiye yönlendirilen bir MM satın alma talebi oluşturur.

**SD-PP Entegrasyonu:**

Make-to-Order (siparişe üretim) senaryolarında satış siparişi, PP'de üretim emri veya planlı emri tetikler. PP üretimi tamamlayınca ürün depoya girer; SD teslimat süreci bu stoktan teslim eder.

SAP SD Uygulama Süreci ve Türkiye Kullanımı

SAP SD implementasyonu genellikle SAP FI ve MM projeleriyle eş zamanlı yürütülür çünkü üç modülün entegrasyon noktaları aynı yapılandırma kararlarına dayanır. Temel yapılandırma adımları:

1. **Organizasyon Yapısı:** Satış organizasyonu, dağıtım kanalı ve bölüm tanımlanır; şirket kodu ile atama yapılır.

2. **Master Veri:** Müşteri master verisi (XD01), malzeme SD görünümleri (MM01) ve müşteri-malzeme bilgi kayıtları (VD51) yapılandırılır.

3. **Fiyatlandırma:** Koşul türleri, fiyatlandırma prosedürü ve koşul kayıtları tanımlanır.

4. **Çıkış:** Fatura çıktı tipi, e-posta veya e-fatura entegrasyonu yapılandırılır.

**Türkiye'ye Özgü Konular:**

Türkiye'de SAP SD uygulayan şirketlerin dikkat etmesi gereken birkaç önemli başlık bulunur. E-Fatura ve e-Arşiv entegrasyonu: SAP SD'de oluşturulan müşteri faturaları GİB sistemine bildirilmek zorundadır. Bu entegrasyon genellikle üçüncü taraf e-fatura servisi (EDM, Logo, Foriba gibi) veya SAP Document and Reporting Compliance (DRC) çözümüyle sağlanır. KDV koşul türü (MWST) Türkiye KDV oranlarına (%20, %10, %1) göre yapılandırılır ve ÖTV gerektiren ürünler için ek koşul türleri eklenir. İhracat işlemlerinde sıfır KDV ve e-İhracat faturası yapılandırması ayrı bir kurulum gerektirir.

**Yaygın T-Kodları Özeti:**

Sık Sorulan Sorular

**SAP SD ile SAP CRM arasındaki fark nedir?**

SAP CRM (Customer Relationship Management), müşteri ilişkileri, pazarlama kampanyaları ve servis süreçlerini yönetirken SAP SD satış siparişi yaşam döngüsünü yönetir. SAP S/4HANA ortamında CRM işlevleri büyük ölçüde SAP Sales Cloud'a taşınmıştır. SD ise ERP'nin çekirdek işlem modülü olarak her S/4HANA sistemiyle birlikte gelir.

**SAP SD Order-to-Cash (O2C) süreci tam olarak nedir?**

O2C süreci şu adımlardan oluşur: Teklif talebi (inquiry) → Teklif (quotation) → Satış siparişi (VA01) → Stok/ATP kontrolü → Teslimat belgesi (VL01N) → Picking → Çıkış malı/Goods Issue (VL02N) → Müşteri faturası (VF01) → Muhasebe aktarımı (FI-AR açık kalem) → Tahsilat (F-28 veya otomatik banka muhasebesi). Her adım SAP belgelerine dayanır ve entegrasyon noktalarında paralel belgeler oluşur.

**SAP SD'de fiyatlandırma nasıl çalışır?**

SAP SD fiyatlandırması koşul tekniğine (condition technique) dayanır. Bir satış siparişi oluşturulduğunda sistem fiyatlandırma prosedürünü belirler; prosedür içindeki her koşul türü (price, discount, surcharge, tax) sırayla işlenir. Sistem ilgili koşul kayıtlarını (VK11 ile oluşturulmuş) bulur ve net fiyatı hesaplar. Müşteri özel fiyatı, grup iskontosu ve KDV otomatik devreye girer.

**SAP SD faturası muhasebeleşmezse ne yapılır?**

`VF02` fatura belgesini açın, "Release to Accounting" (muhasebeye aktar) seçeneğini deneyin. Hata genellikle eksik hesap belirleme (VKOA yapılandırması) veya eksik GL hesabından kaynaklanır. `VFX3` bloke faturaları listeler. Kök neden genellikle `OB40` veya `VKOA` t-kodlarındaki eksik atamadır.

**SAP S/4HANA'da SD nasıl değişti?**

S/4HANA'da SAP SD modülü büyük ölçüde aynı kalır ancak Universal Journal entegrasyonuyla muhasebe aktarımı daha hızlı gerçekleşir. Fiori uygulamaları `VA01`, `VL01N` ve `VF01` işlemlerini basitleştirilmiş arayüzde sunar. ATP işlevi S/4HANA embedded ATP veya SAP IBP ile genişletilebilir.

CONSULANT SAP SD projelerinizde yapılandırma, fiyatlandırma kurulumu, SD-FI entegrasyonu ve Türkiye e-fatura uyumu konularında uçtan uca destek sunmaktadır. Projenizi değerlendirmek için [iletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık