SAP Bölünmüş Değerleme: Split Valuation Rehberi

TL;DR

SAP Bölünmüş Değerleme (Split Valuation), aynı malzeme numarası için birden fazla birim fiyatın eş zamanlı tutulmasını sağlayan MM-FI yapılandırmasıdır. Örneğin yerli ve ithal temin edilen aynı hammadde, farklı değerleme tipleri altında farklı standart fiyatlarla stoklanabilir. Temel t-kodlar: OMWC (aktivasyon), OMWD (kategori tanımı), OMWE (tip tanımı), MM02 (malzeme ana verisi).

SAP Bölünmüş Değerleme Nedir? Temel Kavramlar

Standart SAP stok değerlemesinde bir malzeme yalnızca tek bir değerleme anahtarına sahiptir: standart fiyat (S) veya hareketli ortalama fiyat (V). Bu yapı, aynı malzemenin farklı kaynaklardan farklı maliyetlerle temin edildiği durumlarda yetersiz kalır.

SAP Bölünmüş Değerleme üç temel unsur üzerine kuruludur:

| Kavram | Açıklama | Örnek |

|---|---|---|

| Değerleme Kategorisi | Bölünmeyi tanımlayan üst başlık | Temin Kaynağı (Origin) |

| Değerleme Tipi | Kategorinin alt seçeneği | Yerli, İthal |

| Kısmi Stok | Her tipe ait bağımsız stok ve fiyat | Yerli: 85 TL/kg, İthal: 92 TL/kg |

**Bölünmüş Değerleme neden gereklidir?**

Üç yaygın senaryo:

ECC'de bölünmüş değerleme isteğe bağlıdır; S/4HANA'da Material Ledger zorunlu olduğundan bölünmüş değerleme ve ML birlikte yapılandırılmalıdır.

Yapılandırma: OMWC, OMWD ve Değerleme Tipinin Tanımlanması

Bölünmüş değerlemenin devreye alınması üç adımlı bir süreçtir; tüm adımlar SPRO → Materials Management → Valuation and Account Assignment → Split Valuation yolundan da erişilebilir.

**Adım 1 — Global Aktivasyon: OMWC**

OMWC, bölünmüş değerlemeyi sistem genelinde aktive eden tek bir onay kutusudur. Bu ayar bir kez yapılır ve geri alınması mevcut stok hareketleri nedeniyle son derece güçtür; bu nedenle prodüksiyon sistemine geçmeden önce DEV/QAS ortamında mutlaka test edilmelidir.

**Adım 2 — Değerleme Kategorisi: OMWD**

OMWD'de değerleme kategorileri tanımlanır. SAP'ın standart kategorisi "0" (Temin Kaynağı / Origin) olarak gelir. Her kategori için "yerel" (sadece tesis bazında) veya "global" (şirket kodu genelinde) davranış seçilir.

| Kategori Kodu | Açıklama | Kullanım |

|---|---|---|

| 0 | Origin — Temin Kaynağı | En yaygın: Yerli / İthal |

| 1 | Processing State — İşlem Durumu | Ham / Yarı İşlenmiş / Mamul |

| 2 | Quality Grade — Kalite Derecesi | A Kalite / B Kalite |

**Adım 3 — Değerleme Tipi: OMWE**

OMWE'de her kategoriye bağlı değerleme tipleri oluşturulur. Örnek:

- Tip: YERLI → Standart Fiyat: 85 TL

- Tip: ITHAL → Standart Fiyat: 92 TL

Her tip için ayrı bir iç değerleme anahtarı oluşturulur. Bu anahtar hesap belirlemeye bağlanabilir: yerli stok için farklı, ithal stok için farklı GL hesabı kullanılabilir.

**Malzeme Ana Verisi: MM02**

MM02 → Muhasebe sekmesinde ilgili malzeme için değerleme kategorisi seçilir. Bu seçim yapıldıktan sonra malzeme için bölünmüş değerleme aktif olur ve stok hareketleri artık değerleme tipi sorarak başlar.

Mal Girişi, Stok Yönetimi ve Fiyat Güncellemesi

Yapılandırma tamamlandıktan sonra bölünmüş değerlemenin günlük operasyonel etkilerini anlamak önemlidir.

**MIGO ile Mal Girişi**

MIGO (101 hareketi) ile mal girişi yapılırken "Değerleme Tipi" alanı zorunlu hale gelir. Kullanıcı hangi tipin stokuna mal girişi yapıldığını seçer: YERLI veya ITHAL. SAP bu seçime göre ilgili kısmi stoku ve fiyatı kullanarak muhasebe kaydını oluşturur.

**MMBE — Stok Durumu**

MMBE t-kodunda bölünmüş değerleme aktif malzeme için hem toplam stok hem de değerleme tipi bazında kırılmış stok görüntülenir:

| Değerleme Tipi | Stok Miktarı | Fiyat | Toplam Değer |

|---|---|---|---|

| YERLI | 500 kg | 85 TL | 42.500 TL |

| ITHAL | 200 kg | 92 TL | 18.400 TL |

| **TOPLAM** | **700 kg** | **87,00 TL (ort.)** | **60.900 TL** |

Muhasebe kaydında BSX (stok hesabı) her değerleme tipi için ayrı ayrı çalışabilir ya da aynı hesap kullanılabilir — OBYC yapılandırmasına bağlıdır.

**Fiyat Güncellemesi: MR21**

MR21 t-koduyla standart fiyat değişikliği yapılırken değerleme tipi seçilmesi zorunludur. Fiyat değişikliği yalnızca seçilen tipe ait kısmi stoku etkiler; diğer tipler değişmez. Bu yapı, ithal malzemelerin kur değişimi sonrası yeniden değerlenmesini yerli stoku etkilemeden yapılmasını sağlar.

Material Ledger Entegrasyonu ve S/4HANA Notları

S/4HANA'da Material Ledger (ML) zorunlu olduğundan, bölünmüş değerleme kullanan şirketlerin ML ile olan etkileşimi iyi anlaması gerekir.

**ML ve Bölünmüş Değerleme Birlikteliği**

ML aktifken bölünmüş değerleme tipleri fiili maliyet hesaplamasında da ayrı ayrı izlenir. CKMLCP (ML dönem sonu kapanışı) çalıştırıldığında her değerleme tipi için ayrı fiili maliyet hesaplanır ve buna göre stok yeniden değerlenir.

**CKMVFM — Split Valuation ile ML Raporu**

CKMVFM transaksiyonu, bölünmüş değerleme ve ML birlikteliğini analiz etmek için kullanılan özel bir araçtır. Dönem bazında her değerleme tipinin fiili maliyet farkını, giriş miktarını ve çıkış miktarını raporlar.

**ECC'den S/4HANA'ya Geçiş Notu**

ECC'de bölünmüş değerleme kullanılıyorsa S/4HANA geçişinde dikkat edilmesi gereken birkaç nokta vardır:

1. ML zorunlu hale geldiğinden ML aktivasyonu ve bölünmüş değerleme yapılandırması paralel gider

2. Açık stok değerlerinin değerleme tiplerine göre SAP Migration Cockpit'e doğru yüklenmesi kritiktir

3. CKMVFM raporunun ilk dönem kapanışında sonuçları doğrulamak için kullanılması önerilir

**Kısıtlamalar**

SSS

**SAP'ta bölünmüş değerleme ile normal değerleme arasındaki fark nedir?**

Normal değerlemede bir malzemenin tüm stoku için tek fiyat kullanılır. Bölünmüş değerlemede aynı malzeme birden fazla kısmi stoka bölünür ve her kısmi stok kendi fiyatını taşır. Muhasebe kayıtları, stok raporları ve dönem kapanışı bu ayrımı yansıtır.

**Bölünmüş değerleme hangi sektörlerde zorunlu olur?**

Yasal olarak zorunlu değildir; ancak petrokimya (ham petrol farklı kaynaklardan), ilaç (yerli üretim vs. ithal API), kimya ve gıda sektörlerinde maliyet doğruluğu açısından pratik bir zorunluluktur.

**OMWC'yi aktive ettikten sonra geri dönebilir miyim?**

Teknik olarak mümkün ama pratik olarak çok zordur. Mevcut stok hareketleri ve muhasebe kayıtları nedeniyle geri alma işlemi için SAP desteği gerekebilir. Bu nedenle üretim sistemine geçmeden önce karar verilmesi önemlidir.

**Bölünmüş değerleme ile hareketli ortalama fiyat kullanılabilir mi?**

Evet. Her değerleme tipi bağımsız olarak Standart Fiyat (S) veya Hareketli Ortalama Fiyat (V) kullanabilir. Yaygın konfigürasyon: ithal stok için S (kur farkı etkisini izole etmek için), yerli stok için V.

**S/4HANA'da bölünmüş değerleme yapısı değişti mi?**

Temel yapı aynı kaldı; ancak Material Ledger zorunlu olduğu için fiili maliyet hesaplaması otomatik devreye giriyor. CKMVFM ve CKMLCP dönem kapanışı, bölünmüş değerleme kullanan şirketler için S/4HANA'da daha kritik hale geldi.

---

Bölünmüş değerleme yapılandırması, MM-FI entegrasyonunun en karmaşık noktalarından biridir. Yanlış kurulum stok değerlerinde kalıcı sapmalara yol açabilir. CONSULANT olarak SAP MM ve FI danışmanlık hizmetlerimizle bölünmüş değerleme aktivasyonundan dönem kapanışına kadar tüm süreci yönetiyoruz. [Bizimle iletişime geçin](/iletisim) — ihtiyacınıza özel çözüm sunalım.

**CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık**