SAP Stok Değerlemesi: Standart Fiyat ve Hareketli Ortalama

TL;DR

SAP'ta stok iki yöntemle değerlenir: standart fiyat (price control S — sabit birim fiyat, sapma PRD hesabına yazılır) ve hareketli ortalama fiyat (price control V — her girişte otomatik güncellenir). Seçim malzeme tipine ve maliyet yönetimi ihtiyacına göre yapılır; standart fiyat üretim ortamlarında, hareketli ortalama ticari mallarda yaygındır.

SAP'ta Stok Değerleme Neden Önemlidir?

Stok değerlemesi yalnızca muhasebe meselesi değil, aynı zamanda karlılık analizinin temelidir. Satılan malın maliyeti (COGS) doğru hesaplanmadığında brüt marj hatalı görünür, bütçe sapmaları yanıltıcı olur. SAP'ta her mal hareketi (giriş, çıkış, transfer) eş zamanlı olarak FI'da muhasebe belgesi ve MM'de stok kaydı oluşturur; bu entegrasyon değerlemenin bütünlüğünü garanti altına alır.

Standart Fiyat (Price Control S)

Standart fiyat yönteminde malzeme için sabit bir birim fiyat tanımlanır (örneğin 100 TL/adet). Mal girişi bu fiyattan gerçekleşir; tedarikçi faturası farklı bir fiyatla geldiğinde aradaki fark PRD (Fiyat Sapması) hesabına yazılır. Bu yöntem üretim maliyetlerini sabit tutmak ve sapmaları ayrıca izlemek isteyen üretim şirketleri için idealdir. Standart fiyat MR21 işlem koduyla periyodik olarak güncellenir.

Hareketli Ortalama Fiyat (Price Control V)

Hareketli ortalama fiyat yönteminde her mal girişiyle birlikte birim maliyet otomatik olarak yeniden hesaplanır. Örneğin stokta 100 TL'den 10 adet varken 120 TL'den 10 adet daha girilirse yeni ortalama 110 TL olur. Bu yöntem fiyat dalgalanmasının stok değerine yansıtılması istenen ticari mal ve hammadde alımlarında yaygındır. Sapma hesabı yoktur; her giriş ortalamayı günceller.

Valuation Class ve Otomatik Hesap Belirleme

Her malzeme bir valuation class'a atanır (OMSK işlem kodu ile yönetilir). Valuation class, OBYC konfigürasyonunda hangi GL hesabının kullanılacağını belirler: BSX (stok hesabı), PRD (fiyat sapması), WRX (GR/IR) gibi işlem anahtarları valuation class'a göre farklı hesaplara yönlenebilir. Bu yapı sayesinde hammadde, yarı mamul ve ticari mal stoklarının farklı bilanço hesaplarında izlenmesi mümkündür.

Sık Sorulan Sorular

**Standart fiyat mı hareketli ortalama mı seçmeliyim?**

Üretim yapan şirketlerde standart fiyat tercih edilir: sapmalar ayrıca izlenir ve maliyet analizi daha anlamlıdır. Sadece alıp satan (ticari) şirketlerde hareketli ortalama daha pratiktir. İkisini değiştirmek mümkündür ancak stok hareketi olan malzemelerde dikkatli geçiş gerektirir.

**Malzeme fiyatı SAP'ta nasıl değiştirilir?**

Standart fiyat MR21 işlem koduyla güncellenir. Güncelleme anında stok değeri fark kadar PRD veya diğer sapma hesaplarına yazar. Hareketli ortalamada manuel güncelleme MR21 ile yapılabilir ancak stok bakiyesi varken dikkatli olunmalıdır.

**Negatif stok SAP'ta nasıl oluşur ve sorunu nedir?**

Negatif stok, fiziksel stok tükenmeden önce mal çıkışı yapıldığında oluşur. SAP konfigürasyonla negatif stoğa izin verilebilir ancak bu durum hareketli ortalama hesaplamayı bozabilir ve muhasebe kayıtlarında tutarsızlıklara yol açabilir.

**Stok değer raporu SAP'ta nerede bulunur?**

MB52 işlem kodu depo/malzeme bazında stok miktarı ve değerini gösterir. S_P99_41000061 ise bilanço tarihindeki stok değerini raporlar. Her ikisi de dönem sonu stok doğrulama ve denetim süreçleri için kullanılır.

CONSULANT | SAP FI · CO · PA · ABAP Danışmanlık